Bubbels tegen kogels

Het stripverhaal, voorloper van de Amerikaanse oorlogsdeelname

Aan het einde van de jaren 1930, terwijl de wereld steeds dieper in het fascisme wegzakt, stort een generatie jonge Amerikaanse auteurs, meestal afkomstig uit immigrantengezinnen, zich op een ontluikende culturele industrie: die van de stripverhalen. In de schaduw van de officiële retoriek tegen de onderdrukker maakten deze makers van het stripverhaal een ideologisch strijdtoneel waar goed en kwaad het tegen elkaar opnemen met potloodstrepen en tekstballonnen.

Uit hun verbeelding ontstonden papieren superhelden, symbolen van moed en verzet, die de nazi- en Japanse wreedheden aan de kaak stelden en de democratische waarden verheerlijkten. De stripverhalen werden op grote schaal verspreid en werden tijdens de Tweede Wereldoorlog een belangrijk instrument voor propaganda en morele steun voor de Amerikaanse soldaten die in Europa en Azië vochten. Hun eenvoudige, visuele en emotionele taal overschreed sociale klassen en generaties, veel verder dan wat de officiële verklaringen op dat moment konden bereiken. Geconfronteerd met deze groeiende invloed begreep de Amerikaanse regering al snel het potentieel van dit nieuwe medium.

Superhelden in dienst van de vrijheid

In de aanloop naar en tijdens de Tweede Wereldoorlog werden stripboeken volledig geïntegreerd in de nationale inspanning: ze droegen bij aan de mobilisatie van de geesten en de verspreiding van patriottische boodschappen in de strijd tegen totalitaire regimes. Superhelden belichaamden een geïdealiseerd Amerika, dat klaar stond om de vrijheid overal ter wereld te verdedigen.

Ter gelegenheid van de verschijning van de strip „John Steele, de parachutist van Sainte-Mère-Église“, uitgegeven door het Airborne Museum in samenwerking met Éditions Nationale 13, legt de tentoonstelling „Comics gaan ten strijde“ een onverwachte parallel tussen twee heldenfiguren: John Steele en Superman. Net als Superman, de eerste superheld, kwam John Steele uit Metropolis (Illinois). Deze tentoonstelling zet de papieren superheld tegenover het zeer reële lot van John Steele, de beroemde parachutist die in de nacht van 5 op 6 juni 1944 aan de klokkentoren van Sainte-Mère-Église bleef hangen. Vandaag de dag bewandelt parachutist John Steele de stripverhalen die lange tijd door de gekostumeerde helden werden bevolkt. Eén stad, twee helden: de ene denkbeeldig, de andere de geschiedenis ingegaan.

Van stripverhalen tot kaskrakers: het tijdperk van de superhelden

Een eeuw van ontwikkeling

De geschiedenis van de superhelden is er een van voortdurende verandering. Ze ontstonden aan het einde van de 19e eeuw in de krantenstripverhalen, braken in 1938 door met Superman en werden tijdens de Tweede Wereldoorlog ingezet als propagandamiddel.

Na 1945, eerst gecensureerd en daarna nieuw leven ingeblazen, ondergaan ze een transformatie: Marvel maakt zijn helden menselijker met Spider-Man (1962), een kwetsbare tiener die wordt gekweld door twijfel. Black Panther (1966) belichaamt de strijd voor burgerrechten. De strips worden donkerder, volwassener, en zijn in staat om Amerika zowel te bekritiseren als te verheerlijken.

De Hollywood-explosie

Dan komt de stormloop. Vanaf 2008 en Iron Man veroveren de superhelden de schermen over de hele wereld. Avengers: Endgame (2019) brengt 2,8 miljard dollar op. Het Marvel Cinematic Universe haalt meer dan 30 miljard dollar aan inkomsten binnen. Van de 50 meest winstgevende films in de geschiedenis zijn er bijna 20 superheldenfilms. Disney+, Amazon en Netflix investeren fortuinen in series met Hollywood-budgetten.

Superhelden zijn niet langer een genre: ze zijn de populaire cinema van de 21e eeuw. Wat in 1940 marginaal was – jonge immigranten die helden tekenden voor 10 cent – is uitgegroeid tot de machtigste cultuurindustrie ter wereld.

Helden voor onze tijd

Maar ze zijn veranderd. Iron Man is alcoholist, Batman gewelddadig, Captain America ontdekt dat zijn regering is geïnfiltreerd. De films stellen vragen bij macht, bewaking en morele verantwoordelijkheid. Series als The Boys tonen corrupte en gevaarlijke superhelden.

Van de propaganda uit de jaren 1940 tot wereldwijde kaskrakers: de superheld heeft een eeuw doorgemaakt. Oorspronkelijk bedacht om kranten te verkopen en later ingezet om soldaten te motiveren, heerst hij vandaag de dag over de massacultuur en blijft hij onze angsten, onze hoop en onze tegenstrijdigheden weerspiegelen.

De stripverhalen hebben de wereld veroverd.

Er zijn toevalligheden die zo coherent en logisch zijn dat ze bijna ongeloofwaardig worden. Neem bijvoorbeeld het feit dat John Steele, een van de symbolen van de luchtlanding in Sainte-Mère-Eglise, geboren is in de stad Metropolis in de staat Illinois, een stad die 60 jaar na de geboorte van de parachutist, dus in 1972, officieel de “geboorteplaats van Superman” zou worden, de “Man of Steel” (naar de naam die de stad in de stripboeken draagt). Zo’n 50 jaar later, in 2022, staat er weer een nieuwe band op het punt te ontstaan. De burgemeester van Sainte-Mère-Eglise is benaderd door een inwoonster van Metropolis, Vicki Mayhall, die een jumelage tussen de twee steden wil opzetten. De besprekingen zijn al ver gevorderd en het lijdt geen twijfel dat dit snel officieel zal worden gemaakt. Mevrouw Mayahll heeft ook contact opgenomen met het Airborne Museum over een tweede project, namelijk de bouw van een standbeeld van John Steele in Metropolis. Nee, het zal niet van staal zijn, maar van brons, wat echter niets afdoet aan de integriteit van het project! Sainte-Mère-Eglise kijkt dan ook reikhalzend uit naar de verwezenlijking van deze projecten. De eerste stap werd gezet op vrijdag 11 november, met de plaatsing van een bord ter ere van Steele aan de ingang van de stad Metropolis. Op de laatste foto staan de leden van het projectcomité samen met de familieleden van de heer Steele. In de commentaar vindt u de link naar de projectpagina, waar onder meer wordt aangegeven waar

We hebben zojuist vernomen dat Tom Rice, voormalig Staff Sergeant van Compagnie C van het 501th PIR van de 101ste Airborne, vannacht op 101-jarige leeftijd is overleden. We herinneren ons nog zijn parachutesprong boven Carentan in juni 2019. Hier is hij op de eerste foto, samen met Henri-Jean Renaud, de zoon van Alexandre Renaud, in 2019 in Sainte-Mère-Eglise.

Op 19 oktober jongstleden overleed veteraan Forrest “Huff” Huffstetler op 98-jarige leeftijd. Hij trad al op jonge leeftijd toe tot de 82nd Airborne Division en werd ingezet in Sicilië en Salerno, voordat hij samen met zijn kameraden van Compagnie H, 3e Bataljon, 505th PIR, als PFC. Hij landde om 2 uur ‘s nachts op Drop Zone O in Sainte-Mère-Eglise en vocht samen met luitenant-kolonel Edward Krause. Hij was erbij toen Krause het dorp bevrijd verklaarde en de Amerikaanse vlag hijste. Hier is een foto van de heer Huffstetler (links) samen met zijn collega-veteraan van de 82nd Airborne, Joseph Morettini van Compagnie E van het 508th PIR, die in 2020 overleed. Beide mannen waren op 6 juni 2019 in het Airborne Museum voor de herdenking van het 50-jarig overlijden van generaal Eisenhower. Mogen zij beiden in vrede rusten.

Aan het hoofd stond kapitein Raymond Dronne, een veteraan van de Noord-Afrikaanse campagnes, die door Leclerc werd opgeroepen om op 24 augustus Parijs binnen te trekken. De colonne bestond uit een genie-eenheid, twee infanterie-eenheden die werden vervoerd door tien halfrupsvoertuigen, en een peloton van drie middelzware tanks. Onder de 130 mannen van de colonne bevonden zich die van de 9e compagnie van het 3/RMT, bijgenaamd “La Nueve” omdat ze voornamelijk bestond uit Spaanse republikeinen die dapper tegen Franco hadden gevochten. De andere soldaten waren voornamelijk Fransen, maar ook antifascisten uit heel Europa, Joodse pieds-noirs en zelfs een Duitser.

De Colonne Dronne baant zich een weg door Parijs, bereikt om 20.45 uur de Porte d’Italie en om 21.22 uur het stadhuis, waar ze wordt verwelkomd door de staf van de CNR en de CPL. Enkele tientallen minuten later stopt ze bij de prefectuur van politie, waar ze wordt ontvangen door de hoge functionarissen van de clandestiene Parijse regering, benoemd door De Gaulle, Parodi, Luizet en Chaban-Delmas. Om 22.15 uur roept verzetsstrijder Pierre Schaeffer alle pastoors van de hoofdstad op om de kerkklokken te luiden. De volgende dag zou de bevrijding van de hoofdstad van Frankrijk worden voltooid.

Op 2 september 2025 herdacht de wereld de 80e verjaardag van het einde van de Tweede Wereldoorlog. Ter gelegenheid daarvan publiceerden de televisiezender en het tijdschrift National Geographic op 26 augustus een enquête die zij hadden gehouden onder militaire historici. Hun taak was om een lijst samen te stellen van de 10 beste musea ter wereld over de Tweede Wereldoorlog. Het Airborne Museum is trots en verheugd dat het als enige Franse museum op deze lijst staat, naast instellingen als het National World War II Museum in New Orleans, het Imperial War Museum in Londen en het Auschwitz-Birkenau State Museum in Więźniów Oświęcimia.

Voor deze erkenning, die op zich al een prestatie is en een beloning vormt voor 61 jaar werk, ontwikkeling en behoud van herinneringen, wil het Airborne Museum de miljoenen bezoekers bedanken die het museum hebben bezocht en de miljoenen die dat in de toekomst nog zullen doen.

De volledige lijst van de 10 musea die door National Geographic zijn geselecteerd:

• National WWII Museum, New Orleans, USA
• Battleship Missouri Memorial, Honolulu, Hawaii, USA
• Imperial War Museums, London, UK
• The International Museum of World War II Museum, South Kingstown, Rhode Island, USA
• National Museum of the Pacific War, Fredericksburg, Texas, USA
• Auschwitz-Birkenau State Museum, Więźniów Oświęcimia, POL
• American Heritage Museum, Hudson, Massachusetts, USA
• National Museum of the Marine Corps, Triangle, Virginia, USA
• Airborne Museum, Sainte-Mère-Eglise, FR
• National Museum of the United States Army, Fort Belvoir, Virginia, USA

De tentoonstelling “Indochina: Franse parachutisten 1944-1954”, een eigen creatie van het Airborne Museum, is te zien van 10 april tot 30 november 2025. Een onderwerp dat zelden aan bod komt in de musea over de Tweede Wereldoorlog in Normandië, maar dat vanuit historisch perspectief heel logisch is.

Indochina als geheel is sinds 1887 een Franse kolonie. Met de wapenstilstand van juni 1940, terwijl het Franse vasteland bezet was door Duitsland, werd Indochina binnengevallen door Japanse troepen die al in conflict waren met het nabijgelegen China. Hô-Chi-Minh, die in 1930 de Communistische Partij van Indochina oprichtte, richtte het jaar daarop de Viet Minh op, een nationalistische, anti-Japanse en anti-kolonialistische beweging.

Na verschillende jaren van Franse bezetting, verzet en guerrillaoorlog, verrasten de Japanners op 9 maart 1945 om 20.00 uur de Franse troepen uit angst voor een geallieerde invasie. 40.000 burgers en soldaten werden opgesloten in kampen of steden. In het hele land leidde deze “coup de force” tot slachtpartijen onder de bevolking.

Op 11 maart 1945, terwijl Japan zijn afpersingen voortzet, roept de keizer van Annam het einde van het Franse protectoraat en de onafhankelijkheid van zijn land uit, gevolgd door de koningen van Cambodja en Laos. Deze situatie bevordert de opkomst van de Viet Minh, die een Bevrijdingscomité vormt. Op 15 augustus 1945 accepteert de keizer van Japan de overgavevoorwaarden die een einde maken aan de oorlog in de Stille Oceaan. Zijn overeenkomsten stipuleerden ook dat het Keizerlijke Japanse Leger het Indochinese grondgebied onverwijld zou verlaten.

Op 2 september tekent Japan de akte van overgave waarmee de Tweede Wereldoorlog eindigt. Op dezelfde dag riep Ho-Chi-Minh de Vietnamese onafhankelijkheid uit in aanwezigheid van een Amerikaanse OSS-officier, majoor Patti, die samen met generaal Giap het Vietnamese volkslied zong.

De programma’s van de organisaties die verbonden zijn aan het toerisme in Normandië nuttig voor de organisatie (veel informatie overlapt natuurlijk van het ene programma naar het andere):

• Programma van het toeristenbureau van de Cotentinbaai
• Programma voor toerisme in Normandië

En tenslotte, het eigen Camp Geronimo programma van het Airborne Museum.

De officiële poster van de 79e verjaardag gemaakt door het Bureau voor Toerisme van de Cotentinbaai:

Informatie over verkeersbeperkingen uitgegeven door het gemeentehuis van Sainte-Mère-Eglise: